{"id":3499,"date":"2025-05-20T08:33:33","date_gmt":"2025-05-20T06:33:33","guid":{"rendered":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/?p=3499"},"modified":"2025-05-20T09:00:14","modified_gmt":"2025-05-20T07:00:14","slug":"cykl-seminariow-pt-ekonomia-polityczna-peryferii-ciag-dalszy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/2025\/05\/20\/cykl-seminariow-pt-ekonomia-polityczna-peryferii-ciag-dalszy\/","title":{"rendered":"Cykl seminari\u00f3w pt. \u201eEkonomia polityczna peryferii\u201d – ci\u0105g dalszy"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
W ramach wsp\u00f3\u0142pracy z Polsk\u0105 Sieci\u0105 Ekonomii 23 kwietnia 2025 r. zorganizowali\u015bmy kolejne seminarium z cyklu \u201eEkonomia polityczna peryferii\u201d. Tym razem relacje pa\u0144stw (p\u00f3\u0142)peryferyjnych z krajami globalnego rdzenia analizowali\u015bmy z perspektywy teorii system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w Immanuela Wallersteina.<\/div>
Syntez\u0119 tej teorii, rozwijanej latami w kilku tomach Wallerstein przedstawi\u0142 w kr\u00f3tkim dziele pt.\u00a0Analiza system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w. Wprowadzenie<\/i>\u00a0wydanym w 2004 r. (wyd. polskie 2007). Teoria ta w swoim wymiarze spo\u0142eczno-historycznym bazuje na analizach struktur i proces\u00f3w spo\u0142ecznych w d\u0142ugim okresie (longue dur\u00e9e<\/i>) podejmowanych przez francuskich historyk\u00f3w ze szko\u0142y\u00a0Annales<\/i>. W warstwie ekonomicznej odwo\u0142uje si\u0119 ona do d\u0142ugookresowych trend\u00f3w zwi\u0105zanych z przeobra\u017ceniami instytucjonalnymi i technologicznymi (Polanyi, Schumpeter, Kondratiew). Odrzuca przy tym analiz\u0119 w kategoriach modernizacji (wszystkie kraje przechodz\u0105 podobn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 rozwojow\u0105, ale s\u0105 na jej innych etapach). Koncentruj\u0105c si\u0119 na konflikcie spo\u0142ecznym zwi\u0105zanym z akumulacj\u0105 kapita\u0142u w nawi\u0105zaniu do ekonomii Marksowskiej skupia si\u0119 jednocze\u015bnie na relacjach mi\u0119dzynarodowych si\u0119gaj\u0105c do dorobku latynoameryka\u0144skich teorii zale\u017cno\u015bci.<\/div>
Dwa rozdzia\u0142y w omawianym dziele by\u0142y przedmiotem dyskusji. Pierwszy z nich definiuje i opisuje podstawowe kategorie nowoczesnego systemu-\u015bwiata jako kapitalistycznej gospodarki-\u015bwiata, kt\u00f3ra stworzy\u0142a strukturalne mechanizmy premiuj\u0105ce nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 akumulacj\u0119 kapita\u0142u. Wsp\u00f3\u0142czesny system mi\u0119dzynarodowy i instrumentarium polityki gospodarczej pa\u0144stw narodowych mia\u0142yby by\u0107 w tym uj\u0119ciu konsekwencj\u0105 presji globalnych graczy dysponuj\u0105cych si\u0142\u0105 gospodarcz\u0105, aby o\u015brodki w\u0142adzy politycznej wspiera\u0142y akumulacj\u0119 kapita\u0142u. W tym celu, wbrew oficjalnej doktrynie o wsparciu konkurencji, tworzone s\u0105 warunki sprzyjaj\u0105ce powstawaniu quasi-monopoli. O ile pa\u0144stwa s\u0105 skuteczne w tym dziele, o tyle staj\u0105 si\u0119 one silne, gdy\u017c na ich terytorium lokowane s\u0105 procesy centralne, przynosz\u0105ce du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 dodan\u0105. W pa\u0144stwach, kt\u00f3rym si\u0119 to nie uda\u0142o dominuj\u0105 procesy peryferyjne, wyznaczaj\u0105ce tak\u0105\u017c pozycj\u0119 w globalnym podziale pracy. Pa\u0144stwa p\u00f3\u0142peryferyjne staraj\u0105 si\u0119 nie stoczy\u0107 do roli peryferii i dosta\u0107 do centrum prowadz\u0105c czynn\u0105 polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105. Lokowaniu produkcji na ich terenie sprzyja d\u0105\u017cenie do obni\u017cania koszt\u00f3w pracy przez graczy z kraj\u00f3w rdzenia.<\/div>
W kolejnym rozdziale Wallerstein koncentruje si\u0119 na relacjach pa\u0144stw, czyli podmiot\u00f3w o uznawanej suwerenno\u015bci. Mimo upowszechnienia tej kategorii od XVII w. pa\u0144stwa silniejsze \u2013 rdzenia, ingeruj\u0105 w sprawy s\u0142abszych. Wymuszaj\u0105 w ten spos\u00f3b przychylno\u015b\u0107 wobec przez podmiot\u00f3w z kraj\u00f3w rdzenia. A zatem roszczenie sobie prawa do akceptacji w\u0142adz w krajach peryferyjnych, ma na celu odpowiedni\u0105 organizacj\u0119 przep\u0142yw\u00f3w kapita\u0142u. Najs\u0142abszy typ pa\u0144stwa to kolonie, w kt\u00f3rych administracja znajduje si\u0119 w r\u0119kach metropolii. Aby poprawi\u0107 sytuacj\u0119 lokalnej populacji podejmowane s\u0105 ruchy narodowowyzwole\u0144cze, co wymaga zbudowania to\u017csamo\u015bci narodowej. W uj\u0119ciu Wallersteina nacjonalizm jako to\u017csamo\u015b\u0107 grupy statusowej, wbrew pozorom, najsilniejszy jest w pa\u0144stwach rdzenia.<\/div>
Od strony socjologicznej uczestnicy dyskusji koncentrowali si\u0119 na strukturalnych nier\u00f3wno\u015bciach w systemie-\u015bwiecie (w tym na powstawaniu \u00a0struktur mafijnych i klientelizmie), produkcji wiedzy w systemie-\u015bwiecie jak r\u00f3wnie\u017c na ideologiach, kulturze i instytucjach spo\u0142ecznych jako narz\u0119dziach utrwalaj\u0105cych globaln\u0105 struktur\u0119 w\u0142adzy.<\/div>
Przypomnijmy, \u017ce w zamy\u015ble cyklu czterech spotka\u0144 w tym semestrze jest om\u00f3wienie instrumentarium analizy hierarchicznej budowy gospodarki \u015bwiatowej z uwypukleniem roli pa\u0144stw p\u00f3\u0142peryferyjnych. Om\u00f3wione prace P. Barana i I. Wallersteina po pierwsze wespr\u0105 interpretacj\u0119 pracy M. Pi\u0105tkowskiego i dorobku wsp\u00f3\u0142czesnej ekonomii instytucjonalnej reprezentowanej przez zesz\u0142orocznych noblist\u00f3w (D. Acemoglu, S. Johnson, J. Robinson), kt\u00f3re b\u0119dziemy omawia\u0107 na kolejnym spotkaniu (21 maja). Po drugie dyskutowane dzie\u0142a wyposa\u017c\u0105 nas w kategorie u\u017cyteczne do oceny pozycji kraj\u00f3w \u015brodkowoeuropejskich w mi\u0119dzynarodowym podziale pracy i jej zmiany w ostatnich dekadach (5 czerwca). Zapraszamy zatem 21 maja i 5 czerwca na spotkania z cyklu \u201eEkonomia polityczna peryferii\u201d. UEK, budynek przy\u00a0 Rakowickiej 16, sala 11, godz. 16.45.<\/div>\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ramach wsp\u00f3\u0142pracy z Polsk\u0105 Sieci\u0105 Ekonomii 23 kwietnia 2025 r. zorganizowali\u015bmy kolejne seminarium z cyklu \u201eEkonomia polityczna peryferii\u201d. Tym razem relacje pa\u0144stw (p\u00f3\u0142)peryferyjnych z krajami globalnego rdzenia analizowali\u015bmy z perspektywy teorii system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w Immanuela Wallersteina.Syntez\u0119 tej teorii, rozwijanej latami w kilku tomach Wallerstein przedstawi\u0142 w kr\u00f3tkim dziele pt.\u00a0Analiza system\u00f3w-\u015bwiat\u00f3w. Wprowadzenie\u00a0wydanym w 2004 r. (wyd. polskie 2007). Teoria ta w swoim wymiarze spo\u0142eczno-historycznym bazuje na analizach struktur i proces\u00f3w spo\u0142ecznych w d\u0142ugim okresie (longue dur\u00e9e) podejmowanych przez francuskich historyk\u00f3w ze szko\u0142y\u00a0Annales. W warstwie ekonomicznej odwo\u0142uje si\u0119 ona do d\u0142ugookresowych trend\u00f3w zwi\u0105zanych z przeobra\u017ceniami instytucjonalnymi i technologicznymi (Polanyi, Schumpeter, Kondratiew). Odrzuca przy tym analiz\u0119 w kategoriach modernizacji (wszystkie kraje przechodz\u0105 podobn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 rozwojow\u0105, ale s\u0105 na jej innych etapach). Koncentruj\u0105c si\u0119 na konflikcie spo\u0142ecznym zwi\u0105zanym z akumulacj\u0105 kapita\u0142u w nawi\u0105zaniu do ekonomii Marksowskiej skupia si\u0119 jednocze\u015bnie na relacjach mi\u0119dzynarodowych si\u0119gaj\u0105c do dorobku latynoameryka\u0144skich teorii zale\u017cno\u015bci.Dwa rozdzia\u0142y w omawianym dziele by\u0142y przedmiotem dyskusji. Pierwszy z nich definiuje i opisuje podstawowe kategorie nowoczesnego systemu-\u015bwiata jako kapitalistycznej gospodarki-\u015bwiata, kt\u00f3ra stworzy\u0142a strukturalne mechanizmy premiuj\u0105ce nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 akumulacj\u0119 kapita\u0142u. Wsp\u00f3\u0142czesny system mi\u0119dzynarodowy i instrumentarium polityki gospodarczej pa\u0144stw narodowych mia\u0142yby by\u0107 w tym uj\u0119ciu konsekwencj\u0105 presji globalnych graczy dysponuj\u0105cych si\u0142\u0105 gospodarcz\u0105, aby o\u015brodki w\u0142adzy politycznej wspiera\u0142y akumulacj\u0119 kapita\u0142u. W tym celu, wbrew oficjalnej doktrynie o wsparciu konkurencji, tworzone s\u0105 warunki sprzyjaj\u0105ce powstawaniu quasi-monopoli. O ile pa\u0144stwa s\u0105 skuteczne w tym dziele, o tyle staj\u0105 si\u0119 one silne, gdy\u017c na ich terytorium lokowane s\u0105 procesy centralne, przynosz\u0105ce du\u017c\u0105 warto\u015b\u0107 dodan\u0105. W pa\u0144stwach, kt\u00f3rym si\u0119 to nie uda\u0142o dominuj\u0105 procesy peryferyjne, wyznaczaj\u0105ce tak\u0105\u017c pozycj\u0119 w globalnym podziale pracy. Pa\u0144stwa p\u00f3\u0142peryferyjne staraj\u0105 si\u0119 nie stoczy\u0107 do roli peryferii i dosta\u0107 do centrum prowadz\u0105c czynn\u0105 polityk\u0119 przemys\u0142ow\u0105. Lokowaniu produkcji na ich terenie sprzyja d\u0105\u017cenie do obni\u017cania koszt\u00f3w pracy przez graczy z kraj\u00f3w rdzenia.W kolejnym rozdziale Wallerstein koncentruje si\u0119 na relacjach pa\u0144stw, czyli podmiot\u00f3w o uznawanej suwerenno\u015bci. Mimo upowszechnienia tej kategorii od XVII w. pa\u0144stwa silniejsze \u2013 rdzenia, ingeruj\u0105 w sprawy s\u0142abszych. Wymuszaj\u0105 w ten spos\u00f3b przychylno\u015b\u0107 wobec przez podmiot\u00f3w z kraj\u00f3w rdzenia. A zatem roszczenie sobie prawa do akceptacji w\u0142adz w krajach peryferyjnych, ma na celu odpowiedni\u0105 organizacj\u0119 przep\u0142yw\u00f3w kapita\u0142u. Najs\u0142abszy typ pa\u0144stwa to kolonie, w kt\u00f3rych administracja znajduje si\u0119 w r\u0119kach metropolii. Aby poprawi\u0107 sytuacj\u0119 lokalnej populacji podejmowane s\u0105 ruchy narodowowyzwole\u0144cze, co wymaga zbudowania to\u017csamo\u015bci narodowej. W uj\u0119ciu Wallersteina nacjonalizm jako to\u017csamo\u015b\u0107 grupy statusowej, wbrew pozorom, najsilniejszy jest w pa\u0144stwach rdzenia.Od strony socjologicznej uczestnicy dyskusji koncentrowali si\u0119 na strukturalnych nier\u00f3wno\u015bciach w systemie-\u015bwiecie (w tym na powstawaniu \u00a0struktur mafijnych i klientelizmie), produkcji wiedzy w systemie-\u015bwiecie jak r\u00f3wnie\u017c na ideologiach, kulturze i instytucjach spo\u0142ecznych jako narz\u0119dziach utrwalaj\u0105cych globaln\u0105 struktur\u0119 w\u0142adzy.Przypomnijmy, \u017ce w zamy\u015ble cyklu czterech spotka\u0144 w tym semestrze jest om\u00f3wienie instrumentarium analizy hierarchicznej budowy gospodarki \u015bwiatowej z uwypukleniem roli pa\u0144stw p\u00f3\u0142peryferyjnych. Om\u00f3wione prace P. Barana i I. Wallersteina po pierwsze wespr\u0105 interpretacj\u0119 pracy M. Pi\u0105tkowskiego i dorobku wsp\u00f3\u0142czesnej ekonomii instytucjonalnej reprezentowanej przez zesz\u0142orocznych noblist\u00f3w (D. Acemoglu, S. Johnson, J. Robinson), kt\u00f3re b\u0119dziemy omawia\u0107 na kolejnym spotkaniu (21 maja). Po drugie dyskutowane dzie\u0142a wyposa\u017c\u0105 nas w kategorie u\u017cyteczne do oceny pozycji kraj\u00f3w \u015brodkowoeuropejskich w mi\u0119dzynarodowym podziale pracy i jej zmiany w ostatnich dekadach (5 czerwca). Zapraszamy zatem 21 maja i 5 czerwca na spotkania z cyklu \u201eEkonomia polityczna peryferii\u201d. UEK, budynek przy\u00a0 Rakowickiej 16, sala 11, godz. 16.45.<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-3499","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3499"}],"collection":[{"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3499"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3507,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3499\/revisions\/3507"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ippa.uek.krakow.pl\/kpp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}